Từ bài học của lịch sử đến trách nhiệm trong kỷ nguyên mới

Ngày 9/6/2026, tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang đã tiếp bà Izumi Nakamitsu, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc kiêm Đại diện cấp cao của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về các vấn đề giải trừ quân bị, nhân dịp bà tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba diễn ra trong hai ngày 9-10/6/2026.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh tình hình quốc tế đang có nhiều biến động sâu sắc, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, nguy cơ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh đó, Việt Nam tiếp tục khẳng định nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đồng thời thể hiện vai trò là một thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

1.Giữ vững môi trường hòa bình để phát triển đất nước

Tại cuộc gặp, Phó Thủ tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh, thế giới hiện nay đang đứng trước ba cuộc khủng hoảng lớn: khủng hoảng về trật tự quốc tế, khủng hoảng về mô hình phát triển và khủng hoảng về lòng tin chiến lược.

Những biến động này đang tác động trực tiếp đến môi trường an ninh, kinh tế và phát triển của tất cả các quốc gia. Vì vậy, hơn bao giờ hết, việc duy trì hòa bình, tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin và đề cao vai trò của luật pháp quốc tế trở thành yêu cầu cấp thiết.

Việt Nam khẳng định ủng hộ mạnh mẽ chủ nghĩa đa phương, coi Liên hợp quốc là trung tâm của hệ thống quản trị toàn cầu, là nơi các quốc gia cùng trao đổi, hợp tác và giải quyết các khác biệt bằng biện pháp hòa bình.

Đây cũng là sự tiếp nối nhất quán tư tưởng xuyên suốt trong đường lối đối ngoại của Việt Nam: hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển; hợp tác là động lực để cùng tiến bộ; tôn trọng luật pháp quốc tế là nền tảng để xây dựng một thế giới ổn định và công bằng hơn.

2.Việt Nam - tiếng nói trách nhiệm trong giải trừ quân bị

Một dấu mốc quan trọng được nhắc tới tại cuộc gặp là việc Việt Nam đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch Hội nghị Kiểm điểm lần thứ 11 Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) trong tháng 4-5/2026.

Trong vai trò này, Việt Nam đã góp phần thúc đẩy đối thoại giữa các quốc gia, tạo dựng lòng tin và đề cao tiếng nói của các nước vừa và nhỏ trong vấn đề giải trừ quân bị.

Theo đánh giá của Liên hợp quốc, Việt Nam được nhìn nhận là một quốc gia có kinh nghiệm đặc biệt trong việc chuyển hóa những bài học từ chiến tranh thành thông điệp hòa bình, hợp tác và phát triển.

Từ một đất nước từng trải qua nhiều mất mát do chiến tranh, Việt Nam không lựa chọn đối đầu mà lựa chọn con đường hòa bình, hòa giải và hợp tác quốc tế. Đây chính là giá trị tạo nên vị thế và uy tín của Việt Nam trong các cơ chế đa phương hiện nay.

3.Từ khắc phục hậu quả chiến tranh đến xây dựng tương lai hòa bình

Một nội dung quan trọng khác được đề cập là hợp tác trong lĩnh vực khắc phục hậu quả chiến tranh, đặc biệt là rà phá bom mìn, xử lý vật liệu nổ còn sót lại và hỗ trợ nạn nhân chiến tranh.

Sau nhiều thập kỷ chiến tranh kết thúc, Việt Nam vẫn đang phải giải quyết những hậu quả kéo dài. Hàng triệu hecta đất từng bị ô nhiễm bởi bom mìn, vật liệu nổ; nhiều khu vực dân cư, sản xuất vẫn chịu ảnh hưởng.

Việt Nam không chỉ tập trung giải quyết hậu quả của chính mình mà còn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với các quốc gia khác, góp phần xây dựng năng lực quốc tế trong lĩnh vực nhân đạo này.

Đây là minh chứng cho quan điểm: một quốc gia mạnh không chỉ được đo bằng tiềm lực kinh tế hay quốc phòng, mà còn bằng khả năng đóng góp cho hòa bình, ổn định và tiến bộ chung của nhân loại.

4.Hướng tới hợp tác mới trong kỷ nguyên công nghệ

Bên cạnh những vấn đề an ninh truyền thống, cuộc gặp cũng đề cập đến các thách thức mới nổi, trong đó có tác động của công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI) và các lĩnh vực công nghệ lưỡng dụng.

Trong thời đại chuyển đổi số, ranh giới giữa an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng thu hẹp. Những tiến bộ công nghệ nếu không được quản trị tốt có thể tạo ra các nguy cơ mới đối với hòa bình và ổn định quốc tế.

Vì vậy, Việt Nam đề nghị Liên hợp quốc tiếp tục hỗ trợ trong đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực nghiên cứu và tham gia sâu hơn vào các cơ chế hợp tác quốc tế về giải trừ quân bị, kiểm soát vũ khí và quản trị công nghệ mới.

5.Giá trị cốt lõi: Hòa bình để phát triển, hợp tác để cùng tiến bộ

Cuộc gặp giữa Phó Thủ tướng Phan Văn Giang và Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Izumi Nakamitsu không chỉ là một hoạt động ngoại giao thường kỳ, mà còn thể hiện thông điệp chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Đó là một Việt Nam chủ động hội nhập, tích cực đóng góp vào các vấn đề chung của thế giới; một Việt Nam luôn ghi nhớ giá trị của hòa bình nhưng không đứng ngoài những nỗ lực bảo vệ hòa bình; một Việt Nam phát triển từ quá khứ đau thương để trở thành đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Trong thế giới nhiều biến động hiện nay, giữ gìn hòa bình không chỉ là nhiệm vụ của các cường quốc, mà là trách nhiệm chung của mọi quốc gia. Và với Việt Nam, đóng góp cho hòa bình cũng chính là đóng góp cho môi trường phát triển bền vững của chính mình và của nhân loại.