GR CHÍNH TRỊ: https://zalo.me/g/pdyfna441 (ấn vào link là vào)

GR CHỨNG KHOÁN: https://zalo.me/g/liqscq161 (ấn vào link tự vào)

MỘT, CÂU CHUYỆN BỐI CẢNH CHÍNH TRỊ GIỮA MỸ VÀ VENEZUELA GẦN ĐÂY

Trong những năm gần đây, đặc biệt giai đoạn 2024–2026, mâu thuẫn giữa Hoa Kỳ và Venezuela tiếp tục diễn biến phức tạp, gay gắt hơn về chất, phản ánh rõ nét sự đan xen giữa lợi ích kinh tế, an ninh chiến lược và cạnh tranh ảnh hưởng trong trật tự thế giới đang chuyển động mạnh mẽ.

Trước hết, nguồn gốc trực tiếp của căng thẳng gần đây xuất phát từ vấn đề dầu mỏ và trừng phạt kinh tế. Venezuela, quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ hàng đầu thế giới, vẫn kiên trì bảo vệ quyền kiểm soát tài nguyên chiến lược, đồng thời tìm cách phá vỡ thế bao vây cấm vận. Trong khi đó, Hoa Kỳ tiếp tục sử dụng các công cụ trừng phạt tài chính, kiểm soát xuất khẩu và sức ép thị trường năng lượng nhằm làm suy giảm nguồn lực kinh tế – nền tảng tồn tại của chính quyền Caracas. Sự đối nghịch này không chỉ là tranh chấp kinh tế, mà là xung đột lợi ích chiến lược dài hạn.

Thứ hai, về phương diện chính trị – pháp lý, Hoa Kỳ gia tăng các biện pháp can thiệp gián tiếp và trực tiếp, lấy danh nghĩa “dân chủ, nhân quyền, chống tội phạm xuyên quốc gia” để gây sức ép đối với chính quyền Tổng thống Nicolás Maduro. Ngược lại, Venezuela coi đây là sự xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền quốc gia, là biểu hiện của tư duy áp đặt và can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia có chủ quyền. Mâu thuẫn vì thế không chỉ dừng ở bất đồng song phương, mà trở thành vấn đề nguyên tắc trong quan hệ quốc tế.

Thứ ba, mâu thuẫn Mỹ – Venezuela hiện nay còn gắn chặt với bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn. Việc Venezuela tăng cường hợp tác với Nga, Trung Quốc và một số đối tác ngoài khu vực đã khiến Hoa Kỳ coi Caracas là một “điểm tựa đối trọng” ngay trong không gian ảnh hưởng truyền thống của mình. Do đó, sức ép của Hoa Kỳ không chỉ nhằm vào Venezuela, mà còn mang hàm ý kiềm chế sự hiện diện và ảnh hưởng của các cường quốc khác tại Tây Bán Cầu.

Từ những diễn biến đó có thể thấy, bản chất mâu thuẫn gần đây giữa Hoa Kỳ và Venezuela là mâu thuẫn giữa chủ quyền, độc lập và quyền tự quyết của một quốc gia với chiến lược duy trì ảnh hưởng và lợi ích của một cường quốc. Thực tiễn cho thấy, việc gia tăng trừng phạt, sức ép hay sử dụng biện pháp cưỡng bức không những không giải quyết được gốc rễ vấn đề, mà còn làm trầm trọng thêm bất ổn, gây hệ lụy cho khu vực và trật tự quốc tế.

Từ đó, đặt ra một yêu cầu mang tính nguyên tắc: trong một thế giới đa cực, đa trung tâm, tôn trọng lẫn nhau, đối thoại bình đẳng và tuân thủ luật pháp quốc tế mới là con đường đúng đắn để xử lý bất đồng. Đó không chỉ là bài học cho quan hệ Mỹ – Venezuela, mà còn là vấn đề có ý nghĩa phổ quát đối với hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của thế giới hôm nay.

HAI, HÀNH ĐỘNG NƯỚC MỸ VÀ Ý CHÍ DONALD TRUMP

Trong quá trình gia tăng sức ép toàn diện đối với Venezuela, chính quyền Donald Trump đã chủ động tính toán và triển khai một loạt động thái chiến lược nhằm “khóa không gian phản ứng” của Nga và Trung Quốc – hai đối tác lớn, có ảnh hưởng đáng kể tại Caracas. Đây không phải là hành động đơn lẻ, mà là một bước đi trong tổng thể chiến lược cạnh tranh nước lớn, lấy Venezuela làm điểm tựa địa – chính trị.

Trước hết, đối với Nga, Donald Trump lựa chọn cách tiếp cận vừa răn đe, vừa phân hóa. Một mặt, Mỹ liên tục cảnh báo Nga không mở rộng hiện diện quân sự tại Venezuela, coi đây là “lằn ranh đỏ” về an ninh ở Tây Bán Cầu. Mặt khác, Washington chủ động tạo dư địa thương lượng với Moskva trên các mặt trận khác như Ukraine, kiểm soát vũ khí, hay giá năng lượng toàn cầu, nhằm hạn chế khả năng Nga can dự sâu và trực diện vào cuộc đối đầu Mỹ – Venezuela. Bản chất của cách làm này là buộc Nga phải cân nhắc lợi – hại trong một thế cờ lớn hơn, không để Venezuela trở thành điểm bùng phát xung đột Mỹ – Nga.

Đối với Trung Quốc, chính quyền Trump tập trung vào đòn bẩy kinh tế và tài chính. Venezuela là quốc gia vay nợ lớn của Trung Quốc, chủ yếu được bảo đảm bằng dầu mỏ. Mỹ nhận thức rõ rằng Bắc Kinh ưu tiên ổn định dòng năng lượng và khả năng thu hồi nợ, hơn là đối đầu quân sự. Vì vậy, Washington phát đi thông điệp rằng bất kỳ kịch bản thay đổi mạnh mẽ nào tại Venezuela cũng sẽ tái cấu trúc lại các thỏa thuận kinh tế, qua đó buộc Trung Quốc phải giữ thái độ thận trọng, tránh đối đầu trực diện với Mỹ vì một đối tác ở xa về địa lý nhưng phức tạp về chính trị.

Đáng chú ý, Donald Trump còn chủ động quốc tế hóa vấn đề Venezuela theo hướng có lợi cho Mỹ, nhấn mạnh các luận điểm về “an ninh khu vực”, “chống tội phạm xuyên quốc gia”, “ổn định thị trường năng lượng”, qua đó làm mờ đi yếu tố can thiệp đơn phương, đồng thời đặt Nga và Trung Quốc vào thế khó nếu công khai phản đối mạnh mẽ. Đây là biểu hiện rõ của tư duy sức mạnh gắn với tính toán pháp lý – dư luận quốc tế.

Từ những động thái đó có thể thấy, trước khi gia tăng hành động đối với Venezuela, Donald Trump không chỉ nhắm vào Caracas, mà còn chủ động xử lý thế cờ với Nga và Trung Quốc, nhằm tránh việc mâu thuẫn song phương biến thành đối đầu nước lớn trực tiếp. Điều này phản ánh một thực tế: Venezuela là điểm nóng khu vực, nhưng là quân cờ trong bàn cờ chiến lược toàn cầu.

Nhìn ở bình diện rộng hơn, cách tiếp cận của Trump cho thấy bản chất của cạnh tranh quyền lực hiện nay không nằm ở một quốc gia đơn lẻ, mà ở việc kiểm soát không gian ảnh hưởng, chuỗi năng lượng và cán cân chiến lược. Đây là xu thế mà các quốc gia vừa và nhỏ cần nhận diện rõ để giữ vững độc lập, tỉnh táo về sách lược và linh hoạt trong đối ngoại, tránh bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu của các nước lớn.

BA, NGHỆ THUẬT CHÍNH TRỊ “ĐỔI SÂN” VÀ CÁCH D.TRUMP ÁP DỤNG TRONG THẾ THỜI BỦA VÂY

A. Khái niệm “Đổi sân Chính Trị”:

Nghệ thuật chính trị “đổi sân” là khả năng chủ động chuyển dịch mặt trận đấu tranh, từ một không gian, lĩnh vực hoặc hình thức đối đầu bất lợi hoặc bế tắc, sang một không gian khác có lợi hơn về tương quan lực lượng, luật chơi và dư luận, nhằm tiếp tục theo đuổi mục tiêu chiến lược cốt lõi.

B. Mô hình “Đổi sân Chính Trị” (Ảnh minh hoạ bằng AI)

C. Cách áp dụng nghệ thuật trong thế ‘Bủa vây”

Trong xử lý vấn đề Venezuela, Donald Trump không tiếp cận theo lối đối đầu tuyến tính Mỹ – Venezuela, mà chủ động “đổi sân” lên một cấp độ cao hơn, biến Caracas từ một đối tượng can thiệp đơn lẻ thành một mắt xích trong thế cờ Nga – Trung – Mỹ. Chính ở sự chuyển dịch sân chơi đó, nghệ thuật chính trị của Trump bộc lộ rõ nét.

Thứ nhất, về cách tiếp cận tổng thể, trong xử lý vấn đề Venezuela, Donald Trump đã không lựa chọn con đường đối đầu trực diện, đơn tuyến giữa Hoa Kỳ và một quốc gia đang rơi vào khủng hoảng. Thay vào đó, ông chủ động vận dụng một phương thức tinh vi hơn: đổi sân chính trị. Bằng việc nâng cấp một xung đột khu vực thành một mắt xích trong cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, Trump đã dịch chuyển trọng tâm xung đột ra khỏi không gian song phương Mỹ – Venezuela, đưa vấn đề này vào quỹ đạo của cục diện quyền lực toàn cầu. Chính sự dịch chuyển sân chơi ấy đã làm nổi bật phong cách chính trị đặc trưng của Trump: thực dụng trong sách lược, linh hoạt trong phương thức nhưng kiên định trong mục tiêu quyền lực.

Thứ hai, về nhận thức bản chất vấn đề, Trump hiểu rất rõ rằng Venezuela tự thân không phải là đối thủ ngang tầm của Hoa Kỳ. Sức nặng chiến lược của Caracas không nằm ở nội lực quốc gia, mà ở vị thế địa – chính trị của Venezuela với tư cách là điểm tựa chiến lược của Nga và Trung Quốc tại Tây Bán Cầu, khu vực vốn được xem là không gian ảnh hưởng truyền thống của Mỹ. Chính vì vậy, thay vì xử lý Venezuela như một vấn đề nội bộ của Mỹ Latinh, Trump đã chủ động đổi sân từ mâu thuẫn Mỹ – Venezuela sang mối quan hệ tam giác Mỹ – Nga – Trung, biến Venezuela thành quân cờ trung gian trong một thế cờ lớn hơn, nơi cán cân quyền lực giữa các cường quốc mới là trọng tâm thực sự.

Thứ ba, trong nghệ thuật phân hóa đối thủ, Trump không coi Nga và Trung Quốc là một khối thống nhất, mà chủ động tách họ ra bằng cách đặt mỗi nước vào một sân chơi khác nhau. Với Nga, vấn đề Venezuela được chuyển sang sân an ninh – chiến lược. Washington liên tục phát đi các thông điệp răn đe, coi sự hiện diện quân sự của Nga tại Venezuela là “lằn ranh đỏ”, đồng thời gắn hồ sơ này với những bàn cờ lớn hơn như Ukraine, kiểm soát vũ khí chiến lược hay ổn định thị trường năng lượng toàn cầu. Cách tiếp cận này buộc Moskva phải cân nhắc lợi ích tổng thể, không thể toàn lực bảo vệ Venezuela mà không tính đến cái giá phải trả ở các mặt trận chiến lược khác.

Thứ tư, đối với Trung Quốc, Trump lại tiếp tục đổi sân, nhưng lần này là sang lĩnh vực kinh tế – tài chính. Mỹ nhận thức rõ rằng Bắc Kinh không theo đuổi mục tiêu quân sự hay ý thức hệ tại Venezuela, mà chủ yếu quan tâm đến dầu mỏ, đầu tư và khả năng thu hồi các khoản cho vay khổng lồ. Vì vậy, các biện pháp trừng phạt dầu khí, kiểm soát dòng vốn và đe dọa tái cấu trúc các thỏa thuận năng lượng đã đẩy Trung Quốc vào thế phải tính toán thuần túy về chi phí – lợi ích. Khi lợi ích kinh tế bị đặt lên bàn cân, Bắc Kinh buộc phải thận trọng, tránh đối đầu trực diện với Mỹ vì một đối tác đang chìm sâu trong bất ổn.

Thứ năm, về mặt diễn ngôn chính trị, Trump còn vận dụng một thủ pháp đổi sân tinh vi không kém: tái định khung vấn đề. Thay vì công khai thừa nhận mục tiêu thay đổi chế độ tại Venezuela – điều dễ vấp phải phản ứng mạnh từ cộng đồng quốc tế – Mỹ chuyển trọng tâm diễn ngôn sang các khái niệm như an ninh khu vực, chống tội phạm xuyên quốc gia, chống ma túy và ổn định thị trường năng lượng. Sự chuyển hóa này tạo ra một lớp chính danh cho các biện pháp cứng rắn của Hoa Kỳ, đồng thời đặt Nga và Trung Quốc vào thế khó xử nếu công khai phản đối, bởi phản đối đồng nghĩa với việc đứng về phía một chính quyền bị gắn nhãn gây bất ổn.

Thứ sáu, về kiểm soát mức độ xung đột, Trump đặc biệt tránh biến Venezuela thành chiến trường chính. Hoa Kỳ không tiến hành một cuộc can thiệp quân sự quy mô lớn, không đẩy căng thẳng đến mức buộc Nga hay Trung Quốc phải phản ứng quyết liệt. Trong tư duy chiến lược của Trump, Venezuela chỉ là đòn bẩy, là công cụ để thử phản ứng, giới hạn không gian hành động và phân tán sự chú ý của các đối thủ lớn. Sân chơi thực sự không nằm ở Caracas, mà nằm ở trật tự năng lượng toàn cầu, ở không gian ảnh hưởng chiến lược và ở cán cân quyền lực giữa các cường quốc.

Từ đó có thể khái quát, nghệ thuật đổi sân của Donald Trump trong vấn đề Venezuela không nhằm giải quyết tận gốc khủng hoảng của quốc gia này, mà nhằm kiểm soát cục diện, giữ thế chủ động và tối đa hóa lợi ích chiến lược của Hoa Kỳ trong cạnh tranh nước lớn. Đây là biểu hiện tiêu biểu của tư duy quyền lực hiện đại: giữ vững mục tiêu chiến lược, linh hoạt về phương thức, tránh đối đầu trực diện nhưng không buông lỏng áp lực.

Ở tầm lý luận rộng hơn, trường hợp Venezuela cho thấy một quy luật đáng chú ý của chính trị quốc tế đương đại: khi chiến tranh toàn diện trở nên quá rủi ro, đổi sân trở thành nghệ thuật cầm quyền. Quốc gia nào làm chủ được sự dịch chuyển sân chơi, quốc gia đó sẽ nắm quyền chủ động lâu dài trong thế cục toàn cầu đang ngày càng phức tạp.

BỐN, NƯỚC MỸ ĐƯỢC GÌ TỪ NGHỆ THUẬT “ĐỔI SÂN” D.TRUMP 

*Về kinh tế, điều đầu tiên Mỹ đạt được là quyền kiểm soát và định hình lại trật tự năng lượng. Việc siết chặt Venezuela – một trong những quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới – không chỉ làm suy yếu nguồn cung nằm ngoài quỹ đạo Washington, mà còn gián tiếp tạo dư địa cho dầu đá phiến Mỹ mở rộng thị phần. Khi các dòng chảy năng lượng bị gián đoạn, giá dầu biến động theo hướng có lợi cho các nhà sản xuất Mỹ, đồng thời củng cố vị thế của Hoa Kỳ như một trung tâm năng lượng mới của thế giới.

Song song với đó, Mỹ thu được lợi thế tài chính và tiền tệ. Các lệnh trừng phạt, kiểm soát giao dịch dầu khí và tài chính buộc nhiều quốc gia, trong đó có Trung Quốc, phải giao dịch trong một không gian bị chi phối bởi đồng USD và hệ thống tài chính do Mỹ dẫn dắt. Điều này không chỉ mang lại lợi ích ngắn hạn về dòng vốn, mà còn củng cố vai trò trung tâm của đồng USD trong hệ thống tiền tệ toàn cầu, một trụ cột quan trọng của sức mạnh kinh tế Mỹ.

Xa hơn, Mỹ còn đạt được lợi thế cạnh tranh dài hạn khi buộc các đối thủ phải trả giá kinh tế cho những lựa chọn địa – chính trị của họ. Nga bị phân tán nguồn lực giữa nhiều mặt trận, Trung Quốc phải thận trọng trong đầu tư và cho vay ở những khu vực rủi ro cao. Trong khi đó, Mỹ không cần chi phí quân sự lớn nhưng vẫn tạo ra áp lực kinh tế kéo dài lên các đối thủ.

*Về chính trị, lợi ích lớn nhất mà Mỹ thu được là thế chủ động trong cạnh tranh chiến lược nước lớn. Bằng nghệ thuật đổi sân, Washington không để mình rơi vào thế đối đầu trực diện, mà buộc các đối thủ phải phản ứng theo nhịp điệu do Mỹ thiết lập. Khi sân chơi liên tục bị dịch chuyển – từ khu vực sang toàn cầu, từ quân sự sang kinh tế, từ thực địa sang diễn ngôn – Mỹ giữ vai trò người đặt luật và định khung vấn đề.

Thứ hai, Mỹ đạt được lợi thế phân hóa đối thủ. Nga và Trung Quốc, dù cùng phản đối sức ép của Mỹ, nhưng không thể hình thành một mặt trận thống nhất trong vấn đề Venezuela. Mỗi nước bị kéo vào một “sân” khác nhau, với những toan tính riêng và những giới hạn riêng. Sự phân hóa này làm giảm nguy cơ hình thành một khối đối trọng chiến lược đủ mạnh để thách thức trực tiếp vị thế của Mỹ.

Thứ ba, Mỹ củng cố quyền lực diễn ngôn và tính chính danh quốc tế. Khi vấn đề được tái định khung thành an ninh khu vực, chống tội phạm xuyên quốc gia hay ổn định thị trường năng lượng, Washington dễ dàng tập hợp hoặc ít nhất là trung hòa phản ứng của đồng minh và các thể chế quốc tế. Quyền lực không chỉ nằm ở hành động, mà nằm ở khả năng khiến hành động đó được xem là “cần thiết” hoặc “khó phản đối”.

Tổng hợp lại, từ kinh tế đến chính trị, Mỹ không nhất thiết phải “thắng tuyệt đối” ở từng hồ sơ cụ thể, nhưng đạt được điều quan trọng hơn: duy trì vai trò trung tâm của mình trong trật tự quốc tế. Đó là lợi ích cốt lõi của Hoa Kỳ: kiểm soát nhịp điệu cạnh tranh, định hình luật chơi và buộc các đối thủ phải tiêu hao nguồn lực trong những sân chơi do Mỹ lựa chọn.

Chính ở điểm này, có thể thấy rõ bản chất của quyền lực hiện đại: không phải lúc nào cũng là chiếm đóng hay áp đặt trực tiếp, mà là khiến đối phương phải vận động trong không gian chiến lược do mình thiết kế.